پرخوری در تعطیلات عید و اختلال درساعت غذا

در یک تحقیق جدید نقش یک مولکول کلیدی در متابولیسم بدن که خوردن غذا در زمانهای غیر طبیعی را تنظیم میکند، بررسی گردید.

 پرخوری وافراط درخوردن غذا، افرادی که درمسافرت طولانی مدت دچار jet-lagمی شوند، افرادی که در شیفت شب کار می کنند وافرادی که بسیار دیر وقت میان وعده  می خورند دچار این اختلالات می شوند.

همه ی مواردی که گفته شد سبب بهم ریختن ساعت غذا میشوند، مجموعه ای از ژنهای مرتبط به هم  و مولکولهایی که از نظر تکنیکی به عنوان food- entrainableمعروف هستند  که حتی در شرایط سخت متابولیک بدن را حفظ میکنند در این کار دخیلند. محققین در دانشگاه کالیفرنیا (UCSF)عملکرد مولکولی این ساعت بیولوژیک را بررسی کردند  نتایج این تحقیق درمجله ی The journal proceedings of the National Academy of sciencesمنتشر گردید. دانشمندان نشان دادند که چگونه پروتئینی بنام PKCγبه عنوان یک پروتئین اساسی در راه اندازی مجدد food clockزمانیکه رفتارهای تغذیه ای فرد تغییر می کند، عمل می کند.

در این تحقیق نشان داده شد که در موشهای آزمایشگاهی طبیعی که تنها در زمان خوابشان به آنها  غذا داده می شود، ساعت غذا درطول زمان با شرایط جدید تنظیم می شود، بنحوی که آنها در زمان  چرت زدن از خواب بیدار شده وبه دنبال غذا می گردند. اما موشهایی که فاقد ژن PKCγهستند قادر  به پاسخگویی به تغییرات زمان غذا نیستند ودر زمان خوردن غذا به خوابیدن ادامه می دهند.

  این تحقیق درمورد اساس مولکولی ابتلا به دیابت، چاقی و سندرم متابولیک  اشاراتی دارد زیرا یک ساعت غذای همزمان نشده می تواند بخشی از علت بروز این  اختلالات باشد.

دکتر Ptacekمی گوید: این موضوع میتواند توضیحی برای چاقی افرادی باشد که تا دیر وقت بیدار هستند ودرحال خوردن تنقلات و غذا می باشند (نسبت به افرادی که سحر خیز ولاغر هستند).

او می افزاید : درک مکانیزم مولکولی تأثیر خوردن غذا در زمان نامناسب و بهم ریختن ساعت ها بیولوژیک در بدن می تواند درابداع روشهای درمانی جدید و بهتر برای اختلالات همراه با سندرم خوردن غذا در شب یا ساعت کار درشب و jet lagکمک کند.

 راه اندازی مجدد ساعت غذا

با نگاه به یک ساعت مکانیکی از میزان هماهنگی و بالانس متقابل اجزاء آن با هم مطلع می شوید . ساعت بیولوژیکی به همین میزان پیچیده بوده واز چندین ژن که با هم اندرکنش دارند تشکیل شده است این ژنها با هماهنگی  دسته جمعی برای نگه داشتن زمان درطول روز با هم همکاری می کنند (گاهی روشن و گاهی خاموش می شوند).

در اکثر ارگانیسم ها، اجزاء این ساعت های بیولوژیک بوسیله ی یک ساعت اصلی کنترل و هدایت می شوند که به آن اسیلاتوریا نوسان ساز شبانه روزی می گویند، که آهنگ  زمان وهماهنگی فرآیندهای بیولوژیکی بدن ما را با یک سیکل 24 ساعته شب و روز تنظیم می کند.

همه ی اشکال زندگی از انسان گرفته تا گیاه دارای چنین ساعت های اصلی هستند . در دهه ی گذشته ، بسیاری از دانشمندان ازفعالیت درونی این ساعت های بیولوژیک و ژنهایی که چرخه ی عملکرد آنها به این ساعت بیولوژیک گره خورده استف پرده برداشتند  و کشف کردند که چگونه پستانداران با یک نقطه ی کوچک در مغزشان بنام هسته ی سوپرکسیاسماتیک به کنترل این ساعت بیولوژیک می پردازند.

دانشمندان همچنین می دانند که علاوه بر این ساعت اصلی، دربدن ما ساعت های دیگری نیز به صورت موازی درطول روز با یکدیگر فعالیت می کنند. یکی از این ساعت ها ساعت غذاfood clockاست که با یک نقطه ی خاص در مغز درتعامل نیست بلکه بوسیله ی چندین جایگاه در بدن هدایت می شود.

ساعت غذا به بدن ما درجذب بیشترین مواد مغذی کمک میکند این ساعت ژنهایی را که در جذب مواد غذایی از لوله ی گوارش فعالیت میکنند را تا پخش این مواد ازطریق جریان خون کنترل میکنند. این ساعت برای زمان دریافت غذا نیز طراحی شده است. حتی قبل از خوردن یک وعده ی  غذایی، بدن ما شروع به روشن کردن برخی از این ژنها و خاموش نمو دن ژنهای دیگر میکند با این کار ما را آماده دریافت غذا می کند و به همین علت است که ما درست درحوالی ساعت ظهر گرسنه می شویم.

 دانشمندان متوجه شدند که ساعت غذا در یک ارگانیسم با تغییر ساعت خوردن غذا و افراط درخوردن درساعات غیر معمول روز تغییر می کند. ساعت بیولوژیکی  غذا در حیوان با الگوی بدست آوردن غذا درساعات شکار در روز تنظیم شده است،  اما تا به حال عملکرد ساعت غذا در سطح ژنوم بررسی نشده است.

 دکتر Ptacekوهمکارانش اساس مولکولی این پدیده را کشف کردند آنها می گویند  پروتئین PKCγبه مولکول دیگری بنام  BMALمتصل شده  و سبب پایداری آن  می شود این مولکول خود سبب تغییر ساعت یا شیفت درطول زمان می شود.

منبع: www.sciencedaily.com/releases/2012/12/121224113351.htm